Vathis & Associates — Κληρονομικό Δίκαιο | Αξιοσημείωτες Εξελίξεις
I. Εισαγωγή
Ο Ν. 5303/2026 (ΦΕΚ Α’ 81/22.05.2026) αντικατέστησε το Πέμπτο Βιβλίο του Αστικού Κώδικα για τις κληρονομίες προσώπων που αποβιώνουν από τις 16.09.2026. Για τις κληρονομίες που έχουν ήδη επαχθεί, το άρθρο 33 παρ. 8 θεσπίζει μία εξαιρετική δυνατότητα: ο κληρονόμος που δεν αποδέχθηκε εμπρόθεσμα την κληρονομία με το ευεργέτημα της απογραφής μπορεί να περιορίσει την ευθύνη του για τα χρέη της.
Η δυνατότητα αυτή λήγει στις 22 Νοεμβρίου 2026 και αποτελεί την τελευταία ευκαιρία να διευθετηθούν εκκρεμή ζητήματα παλαιότερων κληρονομιών και αποποιήσεων.
II. Το Πρόβλημα που Επιλύει η Διάταξη
Κατά το προϊσχύον δίκαιο, ο κληρονόμος που αποδεχόταν την κληρονομία ρητά ή σιωπηρά, ή άφηνε να παρέλθει άπρακτη η προθεσμία αποποίησης, ευθυνόταν για τα χρέη της κληρονομίας και με την ατομική του περιουσία. Μοναδική προστασία ήταν η δήλωση αποδοχής με το ευεργέτημα της απογραφής κατά το άρθρο 1902 ΑΚ, εντός της προθεσμίας αποποίησης.
Πολλοί κληρονόμοι, ωστόσο, πληροφορήθηκαν δάνεια, εγγυήσεις ή οφειλές προς το Δημόσιο και τους ασφαλιστικούς φορείς χρόνια αργότερα, όταν η προθεσμία είχε ήδη παρέλθει και η ευθύνη τους είχε καταστεί απεριόριστη.
III. Τι Προβλέπει το Άρθρο 33 παρ. 8
Ο κληρονόμος μπορεί, εντός έξι μηνών από τη δημοσίευση του νόμου, να ζητήσει κατά το άρθρο 838 ΚΠολΔ τον διορισμό δικαστικού επιμελητή και πραγματογνωμόνων για τη διενέργεια απογραφής της κληρονομίας. Κατά τα λοιπά εφαρμόζονται τα άρθρα 1903 έως 1911 ΑΚ.
Η υπαγωγή δεν επέρχεται αυτοδικαίως· απαιτεί αίτηση ενώπιον του δικαστηρίου της κληρονομίας. Τα χρέη δεν διαγράφονται. Η ευθύνη του κληρονόμου περιορίζεται στην αξία της κληρονομίας, ώστε η προσωπική του περιουσία να μένει εκτός της ικανοποίησης των δανειστών.
IV. Οι Προϋποθέσεις
Απαιτείται η σωρευτική συνδρομή των εξής:
- Ο κληρονομούμενος απεβίωσε έως και τις 22.05.2026.
- Ο κληρονόμος δεν είχε δηλώσει εμπρόθεσμα, κατά το άρθρο 1902 ΑΚ, αποδοχή με το ευεργέτημα της απογραφής.
- Κατά την υποβολή της αίτησης δεν έχει επιχειρηθεί πράξη αναγκαστικής εκτέλεσης κατά της ατομικής περιουσίας του. Μία κατάσχεση πριν από την κατάθεση αποκλείει την υπαγωγή.
- Δεν συντρέχει λόγος έκπτωσης από το ευεργέτημα.
- Η αίτηση κατατίθεται εντός της εξάμηνης προθεσμίας.
Δεν καλύπτονται όσοι έχουν ήδη αποποιηθεί ή αποδεχθεί εμπρόθεσμα με το ευεργέτημα της απογραφής, ούτε οι κληρονομίες προσώπων που απεβίωσαν μετά τις 22.05.2026. Για θανάτους έως και τις 15.09.2026 ισχύουν οι τακτικές προθεσμίες του προϊσχύοντος δικαίου, ενώ από τις 16.09.2026 εφαρμόζεται το νέο σύστημα ευθύνης του Ν. 5303/2026.
V. Η Προθεσμία: 22 Νοεμβρίου 2026
Η προθεσμία λήγει στις 22.11.2026, ημέρα Κυριακή. Κατά τους γενικούς κανόνες μετατίθεται στην επόμενη εργάσιμη, Δευτέρα 23.11.2026. Επειδή όμως η διάταξη δεν έχει ακόμη ερμηνευθεί από τη νομολογία, συνιστούμε την κατάθεση της αίτησης το αργότερο έως την Παρασκευή 20 Νοεμβρίου 2026.
Η συγκέντρωση των δικαιολογητικών (ληξιαρχική πράξη θανάτου, πιστοποιητικό εγγυτέρων συγγενών, πιστοποιητικά διαθήκης, στοιχεία ενεργητικού και παθητικού) απαιτεί χρόνο. Όποιος αναμένει τις τελευταίες ημέρες κινδυνεύει να βρεθεί εκτός της ρύθμισης.
VI. Η Τελευταία Ευκαιρία για Παλαιότερες Κληρονομίες και Αποποιήσεις
Η διάταξη δεν επαναφέρει την προθεσμία αποποίησης. Όποιος δεν αποποιήθηκε εγκαίρως παραμένει κληρονόμος, μπορεί όμως πλέον να ευθύνεται μόνο έως την αξία της κληρονομίας. Αφορά ιδίως συζύγους και τέκνα που αποδέχθηκαν ακίνητο βεβαρημένο με δάνεια, κληρονόμους επιχειρηματιών με εγγυήσεις, καθώς και συγγενείς που κατέστησαν κληρονόμοι μετά από αλυσίδα αποποιήσεων.
Στην τελευταία περίπτωση, αν η προθεσμία αποποίησης εξακολουθεί να τρέχει, η αποποίηση μπορεί να είναι προτιμότερη. Μετά τις 22 Νοεμβρίου 2026, για τις κληρονομίες που επάχθηκαν έως τις 22 Μαΐου 2026, δεν θα υπάρχει άλλος τρόπος περιορισμού της ευθύνης του κληρονόμου.
VII. Η Προσέγγιση του Γραφείου Vathis & Associates
Η δικηγορική εταιρεία Vathis & Associates αξιολογεί άμεσα κάθε υπόθεση: ελέγχει την κληρονομική διαδοχή και τις τυχόν αποποιήσεις, το ενεργητικό και το παθητικό της κληρονομίας και την ύπαρξη πράξεων εκτέλεσης. Στη συνέχεια συντάσσει και καταθέτει την αίτηση κατά το άρθρο 838 ΚΠολΔ και παρακολουθεί την απογραφή έως την ολοκλήρωσή της.
Δεδομένου του περιορισμένου χρόνου, όσοι έχουν εκκρεμότητες από παλαιότερες κληρονομίες καλούνται να επικοινωνήσουν με τη δικηγορική μας εταιρεία το συντομότερο δυνατό.
